Πρότυπο για νέους

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

 

Σελ. 2-6

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΩΝ ΕΝΟΡΙΩΝ

 

Σελ. 7-9

ΑΘΕΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ

 

Σελ. 10-11

Πότε έγιναν

καθολικοί οι κάτοικοι της Τήνου;

 

Σελ.12

Προσφορές για τα ΤΜ

 

Πριν λίγες μέρες η Εκκλησία γιόρτασε με κάθε δυνατό τρόπο την Κοίμηση και Μετάσταση της Παναγίας στους ουρανούς. Με άλλα λόγια, η Εκκλησία εορτάζει τον θάνατο και την ανάσταση της Παναγίας. Το σώμα της Θεοτόκου Μαρίας μετά τον θάνατό της δεν έμεινε στη γη, αλλά κατά τρόπο ένδοξο μεταφέρθηκε στους ουρανούς. Αυτό εκφράζει η πίστη της Εκκλησίας από την πρώτη χριστιανική αρχαιότητα. Διότι, όπως λένε τα λειτουργικά κείμενα, δε μπορούσε να γνωρίσει τη φθορά του μνήματος εκείνη την οποία προφύλαξε ο Θεός από κάθε ρύπο αμαρτίας, εν όψει της ενσάρκωσης αλλά και του απολυτρωτικού θανάτου του Υιού του.

Υπάρχει, όμως, και άλλος ένας, ιδιαίτερα σπουδαίος λόγος, για τον οποίο η Παναγία ένσωμη μεταστάθηκε στους ουρανούς: για να αποτελέσει την εικόνα της δόξας που μέλλει να γνωρίσει η Εκκλησία, και έτσι η Θεοτόκος να αποτελεί και την παρηγορία των πιστών που ακόμα πορεύονται πάνω στη γη και να είναι γι’ αυτούς ζωντανό τεκμήριο της υλοποίησης της υπόσχεσης του Κυρίου για την ανάσταση από τους νεκρούς (βλ. 1 Κορ 15,23-24).

Τις μέρες αυτές ο πάπας Βενέδικτος XVI συναντά στην Κολωνία της Γερμανίας αντιπροσωπείες των νέων από όλο τον κόσμο, συνεχίζοντας την ποιμαντική του προκατόχου του. Στη σκέψη του κυριαρχεί η αρχή πως οι νέοι καλούνται σήμερα να κοιτάξουν την Εκκλησία όχι σαν ένα κατάλογο εντολών και απαγο-ρεύσεων, αλλά ως εκείνη τη μητέρα που έχει να τους δώσει ένα στόχο για το μέλλον της ανθρωπότητας και ένα μήνυμα ζωής και ευτυχίας για τους ίδιους. Θέλει να τους εμπνεύσει και πάλι εκείνα τα ιδανικά που τα σκίασε η ομίχλη του ευδαιμονισμού και του ατομικισμού. Η μεταστάσα Θεοτόκος είναι το πρότυπο και το μοντέλο του χριστιανού που έχει όραμα για το παρόν και για το μέλλον.



Βρυσί

v       Πανηγύρισε και φέτος, στις 15 Αυγούστου, με κάθε λαμπρότητα και ευλάβεια η τοπική μας Εκκλησία στο θεομητορικό της προσκύνημα στο Βρυσί. Από την αρχή του Αυγούστου καθημερινά τελούνταν παρακλήσεις προς την Παναγία και η Θ. Λειτουργία που προσέφεραν πιστοί από όλες τις ενορίες. Την παραμονή τελέστηκε ο επίσημος αρχιερατικός Εσπερινός της εορτής και αμέσως μετά άρχισε η ακολουθία της αγρυπνίας με τη μελέτη των αρετών της Παναγίας και ολοκληρώθηκε με την αρχιερατική μεσονύκτια Θ. Λειτουργία, που τέλεσε ο αρχιεπίσκοπός μας π. Νικόλαος, με τη συμμετοχή ιερέων της Τήνου και άλλων εκκλησιαστικών επαρχιών. Η τελετή έλαβε χώρα στον υπαίθριο ναό, με τη συμμετοχή μεγάλου αριθμού πιστών, που προσήλθε και στην κοινωνία των Αχράντων Μυστηρίων, αλλά και εκπροσώπων της πολιτείας και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Στη συνέχεια, εντός του ναού, εκτέθηκε σε προσκύνηση το Αγιότατο Μυστήριο και υπήρξαν αρκετοί που έλαβαν μέρος στη σιωπηλή προσευχή και μελέτη ή ψάλλοντας ευχαριστιακούς και θεομητορικούς ύμνους μέχρι το πρωί. Η προσκύνηση αυτή οργανώθηκε με την ευκαιρία του Ευχαριστιακού Έτους. Το πρωί τελέστηκε τρεις φορές η Θ. Λειτουργία για την εξυπηρέτηση των πιστών και των προσκυνητών: στις 6.30, στις 8 και στις 10 η πανηγυρική αρχιερατική Θ. Λειτουργία της εορτής από τον αρχιεπίσκοπό μας. Και στις τρεις Λειτουργίες υπήρξε ιδιαίτερα σημαντικός αριθμός πιστών που έλαβαν μέρος, συμμετέχοντας με τη Θ. Κοινωνία. Στο τέλος της εορτής η Επιτροπή του προσκυνήματος προσέφερε κέρασμα στους παρισταμένους. 

Χώρα

v       Το βράδυ της 12 προς την 13η Ιουλίου μια ομάδα 40 Γάλλων νέων, με δυο ιερείς έφτασαν στην ενορία μας και αφού τέλεσαν τη Θ. Λειτουργία παρέμειναν σε ολονύκτια προσκύνηση του Αγιοτάτου Μυστηρίου. Την επομένη τέλεσαν και πάλι τη Θ. Λειτουργία και αναχώρησαν.

Κτικάδος

v       Με κάθε θρησκευτική επισημότητα τελέστηκε φέτος η Εορτή της Αγίας Δωρεάς στην ενορία μας. Την επίσημη Θ. Λειτουργία τέλεσε ο π. Μάρκος Φώσκολος, ο οποίος και κήρυξε τον Θ. Λόγο. Συλλειτούργησαν ο εφημέριος π. Γ. Ανδριώτης και ο π. Αντώνιος Φόνσος και έλαβαν μέρος οι ενορίτες και πολλοί πιστοί από άλλες ενορίες.

v       Στις 6 Αυγούστου, εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, εόρτασε το ομώνυμο παρεκκλήσιο της ενορίας μας.

Χατζηράδος

Στις 5 Αυγούστου, εορτής της Παναγίας των Χιόνων πανηγύρισε ο παλαιός ιστορικός ναός της ενορίας μας. Την παραμονή το απόγευμα τελέσηκε ο επίσημος εσπερινός της εορτής από τον εφημέριο και τον π. Μάρκο Βιδάλη, εφημέριο Πάτρας. Την επομένη το πρωί ο εφημέριος τέλεσε την πρώτη Θ. Λειτουργία στις 6,30 το πρωί, για όσους ευλαβείς πέρασαν την νύκτα μέσα στο ναό προσευχόμενοι αλλά και για όσους έφθασαν νωρίς από τα γειτονικά χωριά. Στις 11 τελέστηκε Αρχιερατική Θ. Λειτουργία από τον Αρχιεπίσκοπο π. Νικόλαο και συλλειτούργησαν μαζί ο π. Γεώργιος Ανδριώτης, ο π. Αντώνιος και ο π. Ριχάρδος. Παρά τον καύσωνα της ημέρας η συμμετοχή  των ευλαβών της Παναγίας ήταν πολύ καλή.

Σμαρδάκιτο

v       Στις 2 Ιουλίου τελέσαμε στην ενορία μας τη λιτάνευση της Αγ. Δωρεάς, με τη συμμετοχή των ενοριτών και πιστών από την Αθήνα και άλλες ενορίες.

v       Στις 6 Αυγούστου, κατά τη Θ. Λειτουργία της Κυριακής, έλαβε το Μυστήριο του Βαπτίσματος η Ελεονώρα Φωσκόλου του Αντωνίου και της Αλεξίας. Στους ευτυχείς γονείς ευχόμαστε να δουν το παιδί τους μια καλή χριστιανή!

Καλλονή

v       Στις 28 Ιουνίου τελέστηκε το «Λεγάτο» στο εξωκκλήσι του Αγίου Πέτρου, στον παλαιό οικισμό « Χαλακιά».

v       Στις4-5 Ιουλίου, τα πλαίσια του Ευχαριστιακού Ετους και σαν προετοιμασία για την Εορτή της Αγίας Δωρεάς στον Ι. ναό του Αγίου Ιωάννου έγινε Προσκύνηση του Αγ/του Μυστηρίου και στις 6 Ιουλίου επίσημος Εσπερινός στον ενοριακό ναό του Αγ. Ζαχαρία. Την Πέμπτη, 7 Ιουλίου τελέσθηκε η Θ. Λειτουργία από τον π. Νικόλαο Ψάλτη και η περιφορά του Πανάχραντου Μυστηρίου.

v       Στις 15 Ιουλίου τελέσθηκε η Θ, Λειτουργία της Παναγίας του Καρμήλου στον Ι. Ναό του Αγίου Ιωάννου στον «Λιντάδο».

v       Στις 17 Ιουλίου, ο Σεβ/τος Αρχιεπίσκοπος μας π. Νικόλαος επισκέφθηκε την ενορία μας και προήδρευσε σε γενική συνέλευση των ενοριτών στην ενοριακή Αίθουσα όπου έγινε συζήτηση για την επισκευή του ενοριακού μας ναού, με την συμμετοχή του ενοριακού Συμβουλίου, των οικοδόμων του χωριού και πολλών ενοριτών.

v       Στις 21 Ιουλίου απεβίωσε ο Γεώργιος Ανδριώτης του Μάρκου (Γεωργικός) σε ηλικία 90 ετών εφοδιασμένος με τα Αγια Μυστήρια και κηδεύτηκε αυθημερόν το απόγευμα. Ευχόμαστε ο Κύριος να αναπαύσει την ψυχή του στην Βασιλεία του.

v       Στις 27 Ιουλίου πανηγύρισε ο Ι. Ναός του Αγίου Παντελεήμονος στο «Καλαμίσι», με συρροή πολλών ευλαβών του Αγίου. Το ενοριακό Συμβούλιο της ενορίας και όλοι οι προσκυνητές, ευχαριστούν θερμά την  οικογένεια του Ζαχαρία Ανδροβικ για την μεταφορά πόσιμου νερού από το πηγάδι του κήπου τους, και από απόσταση 500 μέτρων και μόνιμη εγκατάσταση βρύσης στον περίβολο του Ι. Ναού.

v       Στις 11 Αυγούστου συνήλθε στο παπαδικό της ενορίας το ενοριακό Συμβούλιο με τον Αρχιεπίσκοπο μας και με τον κ. Δημήτριο Πολιτόπουλο,  αρχιτέκτονα, και έγινε εποικοδομητική συζήτηση προκειμένου να αρχίσουν οι εργασίες για την εξωτερική επισκευή του ενοριακού Ναού του Αγ. Ζαχαρία.

v       Στις 13 Αυγούστου, κατά τη Θ. Λειτουργία, ο Αντώνιος και η Μαρία Στεργιώτης, από την Αθήνα, βάπτισαν το τέκνο τους και του έδωσαν το όνομα ΑΝΤΩΝΙΟΣ. Ευχόμαστε στο νεοφώτιστο να γίνει ένας καλός χριστιανός.

Καρκάδος

v       Με κάθε επισημότητα τελέσαμε στις 6 Αυγούστου το πανηγύρι της Μεταμορφώσε­ως του Σωτήρος. Την παραμονή ο Αρχιεπί­σκοπος μας π. Νικόλαος τέλεσε τον Αρχιερατικό Εσπερινό. Την ημέρα της Εορτής την Πανηγυρική Θ. Λειτουργία τέλεσε ο Σεβ/τατος π. Νικόλαος Φώσκολος, Αρχιεπίσκοπος των εν Αθήναις Καθολι­κών. Και οι δύο Αρχιερείς απηύθυναν εμπνευσμένη ομιλία στους φιλέορτους. Συλλειτούργησαν ο εφημέριος και ο π. Αντώνιος Φόνσος και ο π. Ριχάρδος. Ο π. Νικόλαος Ψάλτης στο αρ­μόνιο διεύθυνε την ψαλμωδία. Το βράδυ της Εορτής τελέσαμε τον Β' Εσπερινός και στο τέλος δόθηκε με η Ευλογία του Πανάχραντου Μυστηρίου.

Καρδιανή

v       Τελέσαμε το λεγάτο στο ιδιωτικό εξωκλήσι του Αγ. Ιωάννη (Γιαννάκη).

v       Την Κυριακή 24 Ιουλίου γιόρτασε η ενορία μας την Αγ. Δωρεά της Ευχαριστίας, με τη Θ. Λειτουργία και την περιφορά  στα πλαίσια του Ευχαριστικού Έτους, με μεγάλη συμμετοχή πιστών, κυρίως αποδήμων χωριανών από την Αθήνα.

v       Στις 3 Ιουλίου έλαβε το Μυστήριο του Βαπτίσματος η Παυλίνα Δελλατόλα του Γεωργίου και της Μαρίας. Επίσης στις 5 Αυγούστου έλαβε το Βάπτισμα η Ειρήνη Απέργη του Στέφανου και της Ελεάνας. Ευχόμαστε στους γονείς να τους ζήσουν και να τις δούμε καλές χριστιανές.

Κάμπος

Κατά την περίοδο του καλοκαιριού τελέσαμε στα παρακάτω ενοριακά και ιδιωτικά εξωκλήσια τα παρακάτω λεγάτα: Αγ. Μαρίνας, Άγ. Ιακώβου, Αγ. Βερνάρδου, Αγ. Ρόκκου και το πανηγύρι στον Άγιο Ρωμανό. Αποβραδίς τελέσαμε τον Εσπερινό και ανήμερα την πανηγυρική Θεία Λειτουργία με πρωτοφανή συμμετοχή πιστών. Συγχαρητήρια στην Επιτροπή του Ναού για την άψογη προετοιμασία και εξυπηρέτηση των πολλών προσκυνητών.

Ταραμπάδος

Τελέσαμε το λεγάτο του Αγίου Πέτρου στην Πανούσα, με συμμετοχή των ενοριτών και πιστών από γειτονικά χωριά.

Κώμη

Το Σάββατο 30 Ιουλίου τέλεσαν τον γάμο τους στην ενορία μας ο Πέτρος Φώσκολος του Ματθαίου και η Ελένη Αγγελή του Γεωργίου. Το Μυστήριο ευλόγησε ο Αρχιεπίσκοπος των Καθολικών της Αθήνας Σεβ/τατος π. Νικόλαος Φώσκολος, συγγενής της νύφης. Στο νέο ζευγάρι ευχόμαστε να σχηματίσου μια χριστιανική οικογένεια.

Αγάπη

v       Στις 9 Ιουλίου ενώθηκαν με τα δεσμά του Γάμου η Μαρία Αρμακόλα του Πέτρου και της Ελισάβετ και ο Γεώργιος Κρητικός του Στέφανου και της Σμαράγδας.

v       Στις 20 Ιουλίου ο Ανδρέας Μήτσης επέστρεψε στον οίκο του Κύριου, και όλη η ενοριακή μας κοινότητα προσευχήθηκε για την ανάπαυση της ψυχής του.

v       Εορτάσθηκε η μνήμη του Προφήτη Ηλία στο ομώνυμο εξωκλήσι του αγίου.

Κουμάρος

Το Σάββατο 6 Αυγούστου πανηγύρισε ο ενοριακός μας ναός, προς τιμήν της Μεταμορφώσεων του Σωτήρος. Αποβραδίς τελέσαμε τον Εσπερινό της εορτής και την επομένη το πρωί ο Αρχιεπίσκοπός μας τέλεσε την πανηγυρική Αρχιερατική Θ. Λειτουργία και συλλειτούργησαν ο εφημέριος π. Στανίσλαος και ο π. Ριχάρδος. Τα άσματα της Θείας Λειτουργίας συνόδευε στο αρμόνιο ο ιεροσπουδαστής Γεώργιος Παλαμάρης. Συγχαίροντας ο Αρχιεπίσκοπος τα μέλη και τους φίλους της μικρής αυτής ενοριακής κοινότητας, για την πρόσφατη εσωτερική και εξωτερική ανακαίνιση του ενοριακού Ναού, ζήτησε να ακολουθήσει και ο η μεταμορφώση της ενοριακής κοινότητας.

 

Κρόκος

Στις 26 Ιουλίου, εορτή της αγίας Άννας τελέσθηκε η Θ. Λειτουργία στο ομώνυμο εξωκλήσι της αγίας, πρώην ενοριακού ναού του ερειπωμένου χωριού Λάζαρος. Την επιμέλεια της εκκλησίας και της εορτής έχουν οι σημερινοί ιδιοκτήτες  Μάρκος και Άννα Δελλατόλα.

Νάξος

Κάθε χρόνο η λιτάνευση της Αγίας Δωρεάς του Κυρίου στο νησί της Νάξου, είναι ένα εξαιρετικό γεγονός, το οποίο χαίρονται και στο οποίο συμμετέχουν, όχι μόνο τα μέλη της εκεί ενοριακής μας κοινότητας αλλά και ένας μεγάλος αριθμός επισκεπτών του νησιού, οι οποίοι μάλιστα κατά το μήνα Ιούλιο πάντοτε είναι πολυάριθμοι.

Από τους επισκέπτες της Νάξου στη διάρκεια όλου του χρόνου, είναι λίγοι εκείνοι που, κατά την επίσκεψή τους στο νησί, θα παραλείψουν να επισκεφθούν τον Μητροπολιτικό μας Ναό, που βρίσκεται στην κορυφή του Κάστρου της Πόλης. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι τον περασμένο Ιούνιο επισκέφθηκαν τη Μητρόπολη μας 6000 επισκέπτες. Αυτός εξ άλλου είναι ο μηνιαίος αριθμός επισκεπτών κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, αυξανόμενος προς τα πάνω. Εκεί όπως είναι γνωστό, φυλάσσεται η ιστορική εικόνα της Παναγίας της Ελεούσας, του δωδέκατου αιώνα.

Το απόγευμα της Κυριακής 24 Ιουλίου τελέστηκε Αρχιερατική Θεία Λειτουργία από το Σεβασμιότατο Αρχιεπίσκοπό μας π. Νικόλαο, στην οποία συλλειτούργησε ο εφημέριος Παν/τατος π. Μανόλης Ρεμούνδος και ο π. Μαυρίκιος, φιλοξενούμενος ιερέας από την Ιταλία.

Μετά τη Θ. Λειτουργία έγινε η λιτάνευση των Αχράντων Μυστηρίων στους γραφικούς δρομίσκους του ιστορικού Κάστρου και αφού στάθμευσε δύο φορές, μία μπροστά στο ιδιωτικό Μουσείο του κ. Ν. Καραβία και μία στην πανέμορφη «καπέλα του Σανούδου», επανέκαμψε στο Ναό όπου  αναπέμφθηκε ειδική δέηση για την ειρήνη του κόσμου και δόθηκε η τελική ευλογία για του Παναχράντου Μυστηρίου πριν την απόλυση της Εκκλησίας. 

Μετά την απόλυση έγινε η καθιερωμένη δεξίωση στην  αίθουσα υποδοχής της Αρχιεπισκοπής στην οποία ήταν προσκαλεσμένη και παραβρέθηκε όλη η παρούσα στο Ναό Εκκλησία.

Κατά το φετινό πανηγυρισμό και λόγο σοβαρού κωλύματος εκ μέρους της μουσικής του Δήμου Νάξου, να πλαισιώσει την λιτάνευση, όπως γίνεται τα τελευταία χροιά, δοκιμάστηκε ένα καινούριο σύστημα συνοδείας της λιτάνευσης με εκκλησιαστική κλασική  μουσική, με τη βοήθεια ηχείων που είχαν τοποθετηθεί σε τρία διαφορετικά σημεία της διαδρομής. Το νέο αυτό σύστημα πράγματι συνέβαλε σωστά και αποτελεσματικά στην πανηγυρική και κατανυκτική λιτάνευση. Ήταν μία ιδέα που πιστεύουμε πως, με ένα καλύτερο ακόμη συντονισμό μεταξύ των τεχνικών μέσων παραγωγής μουσικής και της ζωντανής ψαλμωδίας όσων συμμετέχουν στην λιτανεία, μπορεί να καλύπτει το κενό που δημιουργεί η απουσία  της μπάντας του Δήμου, όταν αυτή κωλύεται.

Στον πανηγυρικό εορτασμό έλαβαν ο ιερέας της Ορθόδοξης Εκκλησίας Παν/τατος π. Χρήστος Λογαράς, οι Αρχές της πόλης με επί κεφαλής τον Δήμαρχο Νάξου κ. Βασίλη Κόκκοτα και πλήθος κόσμου που όχι μόνο παρέστη στη θεία Λειτουργία αλλά και συμμετείχε και στην λιτάνευση.

Ευχαριστούμε όλους εκείνους που φρόντισαν και συνέβαλαν με τα χαρίσματά τους στον όμορφο πανηγυρισμό και ευχόμαστε και του χρόνου με το καλό.

Σάμος

Την Κυριακή 7 Αυγούστου επισκέφτηκε την ενορία της Σάμου ο π. Ριχάρδος, και τέλεσε τη Θ.Λειτουργία στον ναό της Μετάστασης της Θεοτόκου. Ο π. Ριχάρδος θα επιστρέψει και πάλι στη Σάμο την Κυριακή 14 Αυγούστου και θα παραμείνει και στις 15 για να τελέσει την πανήγυρη του Ενοριακού Ναού της Σάμου κατά την εορτή του. Τις προηγούμενες Κυριακές εξυπηρέτησε πνευματικά την ενορία ο π. Μάριος Ψάλτης, τον οποίο και ευχαριστούμε.

Άνδρος

Ο εφημέριος π. Μάρκος Φώσκολος επισκέφτηκε την Ενορία του Αγ. Ανδρέα και τέλεσε την Θ. Λειτουργία της Κυριακής στις 10 και 24 Ιουλίου, καθώς και στις 7 Αυγούστου.

Κατασκηνώσεις

Φέτος διοργανώθηκαν τρεις κατασκηνώσεις για παιδιά και νέους στην Τήνο:

v       από τους Μαριανούς Αδελφούς στο θέρετρό τους στην Κολυμπήθρα της Τήνου Τήνου, από τις 19 μέχρι τις 5 Ιουλίου και στην οποία πήραν μέρος παραπάνω από πενήντα παιδιά και την κατασκήνωση που έγινε

v       από την Πολωνή Ουρσουλίνα μοναχή Λουντμίλα, για τα  παιδιά των Πολωνών της Αθήνας, που έγινε στο Θεομητορικό μας Προσκύνημα της Βρυσιώτισσας και στην οποία πήραν μέρος 35 παιδιά, 

v       από τις Αδελφές Ουρσουλίνες, με υπεύθυνη την Αδ. Θηρεσία, στο Πασακρω-τήρι, και που έληξε στις 26 Ιουλίου.

Στους χώρους της μονής των Αδελφών 35 κορίτσια ηλικίας 11-13 ετών πέρασαν δεκαπέντε μέρες ξεκούρασης και ξεγνοιασιάς. Οι Αδελφές προσέφεραν στα παιδιά ένα πλούσιο πρόγραμμα, γεμάτο ποικιλία που δεν άφηνε κανένα περιθώριο για ανία. Αποκορύφωμα των εκδηλώσεων η Ακολουθία της Μετανοίας και η τέλεση της Ευχαριστίας στο Παρεκκλήσιο της Μονής, που αληθινά απετέλεσαν στιγμές δυνατές και σημάδεψαν βαθιά την καρδιά των κοριτσιών. Αυτό το είπαν και το δήλωσαν στη γιορτή που ετοίμασαν για την τελευταία ημέρα της κατασκήνωσης.

Όλα τα παιδιά από την Τήνο, την Αθήνα, τη Σύρο, τη Νάξο, και αλλού, έφυγαν με τις καλύτερες εντυπώσεις, παίρνοντας μαζί τους το έντυπο καλλιτεχνικό απολυτήριο της Κατασκήνωσης που τους δίνει το δικαίωμα, αν το θελήσουν, να έλθουν και πάλι του χρόνου στην κατασκήνωση, πρώτα ο Θεός.

Οι ομαδάρχισσες, μικρές κοπέλες, που έμαθαν την παιδαγωγική και την τέχνη της κατασκήνωσης στην ίδια την κατασκήνωση, στην οποία έπαιρναν μέρος για πολλά χρόνια, πήραν και εκείνες τον έπαινό τους για την αγάπη τους και την φροντίδα τους για τα παιδιά τα οποία και υπηρέτησαν με περισσή αγάπη. Η μαγείρισσα, η συνοδός στο μπάνιο, ο φροντιστής και όλες οι Αδελφές τιμήθηκαν από τα ίδια τα παιδιά για την μεγάλη τους αγάπη.

Ο Αρχιεπίσκοπος είχε την ευκαιρία να επισκεφθεί και τις τρεις αυτές κατασκηνώσεις, που έγιναν μέχρι σήμερα (ακολουθούν και άλλες) στην Εκκλησία της Τήνου και να συγχαρεί τόσο τους υπευθύνους, μοναχούς και μοναχές αλλά και τους συνεργάτες λαϊκούς και τα παιδιά. Τα παιδιά που συμμετείχαν στις κατασκηνώσεις, έδωσαν την αγάπη τους και την ευγνωμοσύνη τους σε όσους τέθηκαν στην υπηρεσία τους και βρήκαν την ευκαιρία να το εκφράσουν με τρόπο  ειλικρινή και εμφανή, τόσο τα ίδια όσο και οι γονείς τους.

Η κούραση των υπεύθυνων μεγάλη, αλλά καμιά θυσία δεν πηγαίνει χαμένη. Πόσον μάλλον οι μεγάλες θυσίες που γίνονται τους υπευθύνους των κατασκηνώσεων.

Και του χρόνου σε όλες και σε όλους.

Επισκέψεις

Η τοπική μας Εκκλησία δέχτηκε μία υψηλή επίσκεψη από την Αυστραλία. Ο Καρδινάλιος του Σίδνεϋ κ. George Pell, συνοδευμένος από δέκα ιερείς της εκκλησιαστικής του επαρχίας και διακοσίους νέους και νέες επισκέφθηκαν την Τήνο καθ’ οδόν προς την Κολωνία της Γερμανίας, όπου θα συμμετάσχουν στην 21η παγκόσμια συνάντηση της Καθολικής Νεολαίας στην οποία θα λάβει μέρος και ο Πάπας Βενέδικτος 16ος. Η ομάδα αυτή των νέων από την Αυστραλία πηγαίνει στην Κολωνία ακολουθώντας τα βήματα του Απ. Παύλου σε Τουρκία και Ελλάδα.

Με ταχύπλοο της γραμμής έφθασαν το πρωί στο λιμάνι της Τήνου, προερχόμενοι από τον Πειραιά. Στο λιμάνι τους υποδέχτηκε ο Αρχιεπίσκοπος π. Νικόλαος, ο Γενικός Βικάριος π. Ρόκκος Ψάλτης και ο Εκκλησιαστικός Παραστάτης της νεολαίας π. Στανίσλαος Στουραϊτης. Αμέσως επιβιβάστηκαν σε έξη πούλμαν με προορισμό το Κεχροβούνι για να  επισκεφθούν το Μοναστήρι του Κεχροβουνίου. Αφού ξεναγήθη-καν στους χώρους του Μοναστηριού από έξη ξεναγούς που είχε εξασφαλίσει  το Γραφείο που έχει αναλάβει αυτό το πολυήμερο ταξίδι τους, αναχώρησαν για το Προσκύνημα της Ιεράς Καρδίας του Ιησού στο Εξώμβουργο. Εκεί, όπως προέβλεπε το πρόγραμμά τους, τελέστηκε Αρχιερατική Θ. Λειτουργία στην οποία προΐστατο ο Καρδινάλιος και συλλειτούργησαν ο Αρχιεπίσκοπος π. Νικόλαος και οι δέκα ιερείς της συνοδείας του Καρδιναλίου.

Αμέσως μετά την έναρξη της Θ. Λειτουργίας, ο Αρχιεπίσκοπός μας απεύθυνε χαιρετισμό προς τον Καρδινάλιο, τους ιερείς και τους νέους και νέες της Αυστραλίας και εξέφρασε τη χαρά της τοπικής Εκκλησίας, η οποία έτυχε μιας τέτοιας υψηλής επίσκεψης. Τέλος ευχήθηκε όπως η παγκόσμια προσεχής συνάντηση της νεολαίας στην Κολωνία της Γερμανίας αποβεί προς όφελος όχι μόνο της νεολαίας αλλά και όλης της Εκκλησίας.

Μετά τη Θ. Λειτουργία και αφού ο υπεύθυνος του Προσκυνήματος π. Σεβαστιανός τους ξενάγησε στους χώρους του Προσκυνήματος, αναχώρησαν για να γευματίσουν στη Βωλάξ. Κατά τη διάρκεια του γεύματος ο Αρχιεπίσκοπος προσέφερε στον Καρδινάλιο αντίγραφο της ιστορικής εικόνας της Παναγίας της Ελεούσας του 12ου αιώνα, που είναι η προστάτιδα του Μητροπολιτικού μας Ναού της Νάξου.

Το απόγευμα επισκέφτηκαν και το Προσκύνημα της Μεγαλόχαρης, όπου προσκύνησαν και ξεναγήθηκαν στους χώρους του από τους ξεναγούς τους. Αμέσως μετά ώρες αναχώρησαν για τη Μύκονο και από εκεί με κρουαζιερόπλοιο για την Πάτμο και άλλα νησιά της Δωδεκανήσου.


 



40 χρόνια από τη 2η Σύνοδο του Βατικανού

 

Άθεος  χριστιανισμός;

 

Πριν λίγο καιρό ένας φίλος μου έφερε για δώρο ένα βιβλίο από την Ιταλία με τίτλο «Aθεϊσμός στον χριστιανισμό. Για τη θρησκεία της Εξόδου και της Βασιλείας». Το είχε γράψει ένα Γερμανός φιλόσοφος, ο Ernst Bloch (1885-1977), που είχε ζήσει στην πρώην Ανατολική Γερμανία και έκανε αναφορά σε διάφορες πολιτικές καταστάσεις της εποχής, ορισμένες απ’ τις οποίες ισχύουν μέχρι σήμερα, όπως ο σκληρός καπιταλισμός. Ο συγγραφέας ξεκινούσε από μια διαπίστωση που ερχόταν από πολύ παλιά, τον καιρό του αυτοκράτορα Νέρωνα, κατά τον διωγμό των χριστιανών και σημείωνε πως τον είχε προβληματίσει η αιτία της καταδίκης των χριστιανών σε θάνατο: «Είναι άθεοι!». Ακολούθησε ο φιλόσοφος μια ολόκληρη σειρά από συλλογισμούς και ερμηνεία και ανάλυση των καταστάσεων, για να καταλήξει στο συμπέρασμα: «Έχουμε ανάγκη από μια νέα αισθητική, από μια νέα φιλοσοφία της θρησκείας και από μια νέα ηθική. Μια ηθική χωρίς κέρδος, μια αισθητική χωρίς  αυταπάτες και μια δογματική χωρίς δεισιδαιμονίες». Θα άξιζε τον κόπο να το διαβάσει κανείς αυτό το βιβλίο (δε νομίζω πως υπάρχει στα ελληνικά…) και να προβληματιστεί από τους προβληματισμούς του φιλοσόφου, που, όπως φαίνεται, δεν είναι και μόνο δικοί του.

Τις ίδιες εκείνες μέρες, μου έφτασε και ένα άλλο βιβλίο από την Ιταλία, που περιείχε δυο άρθρα δυο μεγάλων καθολικών θεολόγων του 20ού αιώνα, Γερμανών επίσης. Ο ένας είναι ο Hans Urs von Balthasar (1905-1988) και ο άλλος ο Joseph Ratzinger, γνωστός πια σε όλους μας ως νυν πάπας Βενέδικτος 16ος. Ο πρώτος, στο άρθρο του, απαντούσε στην ερώτηση «Γιατί είμαι ακόμα χριστιανός;» και ο δεύτερος «Γιατί ανήκω ακόμα στην Εκκλησία;». Στα ερωτήματα αυτά είχαν απαντήσει οι δυο διακεκριμένοι θεολόγοι στα 1971, τριάντα τέσσερα χρόνια πριν από σήμερα, τότε που πολλά ακόμα δεν είχαν γίνει. Το μικρό αυτό βιβλίο κυκλοφόρησε και πάλι πρόσφατα, χωρίς να έχει υποστεί καμιά παρέμβαση, επειδή συνεχίζει να διατηρεί την επικαιρότητά του. Η σοφία των δυο αυτών θεολόγων όχι μόνο δεν υποτιμήθηκε στα χρόνια που πέρασαν, αλλά αντίθετα αναβαθμίστηκε, αφού επιβεβαιώθηκαν πολλά από εκείνα που είχαν διαπιστώσει τότε και είχαν προβλέψει για το άμεσο μέλλον. Πράγματι, αυτό είναι το καθήκον του φιλοσόφου και του θεολόγου: να διαπιστώνει, να αναλύει το τώρα και να διαβλέπει το αύριο, ο μεν φιλόσοφος στηριζόμενος πάνω στη λογική και τα μαθήματα της ιστορίας, ενώ ο θεολόγος στηριζόμενος στον λόγο του Θεού και την ιστορία.

Όλα, λοιπόν, τα παραπάνω αναγνώσματα κέντρισαν το ενδιαφέρον μου και προσπάθησα να καταλάβω το μήνυμα των τριών αυτών Γερμανών εργατών του πνεύματος, που ο καθένας απ’ τη δική του πλευρά, ήθελαν να προσφέρουν μια υπηρεσία στον συνάνθρωπο της εποχής τους. Πιο δυσνόητος ο πρώτος, ο φιλόσοφος, λόγω του ότι είναι και περισσότερο έξω από το ιστορικό πλαίσιο στο οποίο ζούμε σήμερα, χωρίς, όμως, να είναι οι γραμμές της σκέψης του σε τελείως λανθασμένη κατεύθυνση. Αντίθετα, έχει ένα αρκετά σωστό προσανατολισμό: ο χριστιανισμός (και ο εβραϊσμός) είναι μια θρησκεία προς την ελευθερία και προς τη σωστή θεώρηση του Θεού, μέσω του ανθρώπου και του Ιησού Χριστού. Πιο εύκολα κατανοητοί οι δυο θεολόγοι, οι οποίοι απαντούσαν σε θέματα, τότε, αλλά σήμερα επίκαιρα: πώς ένας καθολικός πιστός έχει, σήμερα, λόγους να συνεχίσει να είναι ενταγμένος στην Εκκλησία του;

Στην αρχή της δεκαετίας του ’70 βρισκόμασταν στην εποχή της «διαμαρτυρίας». Καθολικοί πιστοί, από αγάπη και ζωντανό ενδιαφέρον για την Εκκλησία τους, μετά τη 2η Σύνοδο του Βατικανού έστρεψαν το βλέμμα τους με περισσότερο κριτικό πνεύμα προς αυτήν και άρχισαν να εκδηλώνουν δημόσια τις παρατηρήσεις και την κριτική τους για τα πρόσωπα και τους θεσμούς. Η Εκκλησία δεν ήταν πια ένα αιώνιο οικοδόμημα στερεωμένο κάπου πολύ ψηλά, περιβεβλημένο με την αχλή μιας δόξας και ενός μεγαλείου που προκαλούσε την οποιαδήποτε εξουσία και την ιστορία των όποιων κοσμικών θεσμών, κρατικών και μη. Η Εκκλησία είχε μετατραπεί σε κάτι το καθημερινό, που είχε μπει στη ζωή του καθένα, που αφορούσε τον καθένα, αφού ο καθένας ήταν μέλος της. Η ιεραρχία δεν περιβαλλόταν πια τα χρυσοποίκιλτα άμφια και την παράξενη ενδυμασία (αυτά αποτελούσαν μια πρόκληση) που εκπροσωπούσαν μια άλλη εποχή και έναν άλλο κόσμο, μακρινό και για τούτο παράξενο, άγνωστο και για τούτο να προκαλεί δέος. Ο εκδημοκρατισμός της ευρωπαϊκής κοινωνίας είχε διαμορφώσει ένα κλίμα μέσα στο οποίο ο καθένας, ακόμα και ο πιο άσχετος, ανεξάρτητα αν ήταν χριστιανός ή όχι, αισθανόταν το δικαίωμα να εκφράσει ελεύθερα τη γνώμη του για τα εκκλησιαστικά πράγματα και να απαιτήσει, μάλιστα, να γίνει σεβαστή.

Έτσι, δημιουργήθηκε στην ευρωπαϊκή κοινωνία μια παράταξη ανθρώπων που συνεχώς μεγάλωνε, που οδηγήθηκε, χωρίς να το καταλάβει πλήρως, σε έξοδο από την Εκκλησία, ενώ συνέχιζαν, σε ατομικό επίπεδο, να θεωρούν τους εαυτούς των χριστιανούς και μέλη αυτής της Εκκλησίας. Επόμενο ήταν να διατηρήσουν ως μόνο δικαίωμά τους, το δικαίωμα της κριτικής. Αισθάνονται μέλη μιας οργάνωσης, με την οποία  διατηρούν ένα χαλαρό σύνδεσμο ιστορικής φύσεως και μόνο, αφού κάποτε ήταν ενταγμένοι σ’ αυτήν, ή οι γονείς τους ανήκαν σ’ αυτήν. Έτσι πολλοί καθολικοί του σήμερα μοιάζουν με εκείνους τους Αλβανούς που είχαν πρωτοέρθει στην Ελλάδα και δήλωναν ότι είναι καθολικοί, ενώ δεν ήταν βαφτισμένοι! Κάποτε οι παππούδες τους ήταν καθολικοί!

Όλη αυτή η κατάσταση, εξωθούμενη από έναν έπακρο ατομικισμό και απομονωτισμό που χαρακτηρίζει την εποχή μας, οδηγήθηκε στο να μπορούμε σήμερα να την ονομάζουμε «άθεο χριστιανισμό». Τα μέλη αυτού του άτυπου θρησκευτικού φαινομένου συνεχίζουν να δηλώνουν ότι είναι χριστιανοί, καθολικοί, αλλά η σχέση τους με τον Θεό και την Καθολική Εκκλησία είναι από ανύπαρκτη έως επιδερμική. Μιλούν για «πίστη», αλλά εννοούν δεισιδαιμονία. Μιλούν για Εκκλησία, αλλά την εννοούν στα μέτρα τους και στις απόψεις τους. Μιλούν για Θεό, αλλά τον θέλουν κομμένο και ραμμένο στα μέτρα τους και στις ανάγκες τους.

Όλα αυτά οδήγησαν σε μια πρακτική αθεΐα. Ο αθεϊσμός είναι μια θεωρεία και ένα είδους θρησκείας χωρίς Θεό. Η αθεΐα είναι το να ζεις την καθημερινή σου ζωή, χωρίς αυτός ο Θεός να έχει καμιά θέση και χωρίς να την επηρεάζει σε οτιδήποτε: εκείνος στα σύννεφα και εμείς στη γη, εκείνος τη δουλειά του και εμείς τη δική μας, χωρίς να ανακατεύεται σε οτιδήποτε, εκτός από την ώρα που τον φωνάζω για να μου κάνει αυτό που θέλω. Σ’ αυτή την κατάσταση έχουν οδηγηθεί πολλοί «καθολικοί»: τυπολάτρες, συχνά φανατισμένοι σε τριτεύουσας σημασίας θέματα, με δικά τους προσωπικά πιστεύω και μια ειδωλολατρική ηθική, στην οποία προέχει πάντοτε το προσωπικό συμφέρον και το προσωπικό κριτήριο. Έτσι καταλήγουν στο συμπέρασμα πως μοναδικό κριτήριο για τον τρόπο με τον οποίο θα ζήσουν και θα συμπεριφέρονται είναι ο εαυτός τους και η καλοπέρασή τους. Ο νόμος και η ηθική του Ευαγγελίου (η εντολή της αγάπης και ο Δεκάλογος), ανήκουν (στη ζωή και στο σκεπτικό αυτών των ανθρώπων) σε άλλες εποχές και δεν μπορείς να τα λάβεις υπόψη σου σήμερα, που θεός της σημερινής κοινωνίας είναι η Οικονομία. Αφού, λένε, η κοινωνία στην οποία ζούμε έχει γίνει ζούγκλα, για να επιβιώσω πρέπει να γίνω άγριο θεριό. Όμως, και ενώ έχουν μετατραπεί σε άγρια θηρία (και εδώ βρίσκομε τον άθεο χριστιανισμό), θέλουν να συνεχίσουν να λέγονται και να θεωρούνται ως χριστιανοί.

Κάποιοι, οι πιο ειλικρινείς, ξεκόβουν τελείως από την όποια λατρευτική και ενοριακή ζωή και πρακτική και ζουν τη ζωή τους όπως την καταλαβαίνουν και, το πολύ-πολύ να τους φέρουν στην εκκλησία για να τους κηδέψουν όταν πεθάνουν. Υπάρχει και κάποια περίπτωση να τελέσουν και τον γάμο τους στην εκκλησία, και όχι πολιτικό, γιατί το θέλει ο μπαμπάς ή γιατί είναι πιο «παραδοσιακό». Άλλοι, πάλι ζουν εθελούσια στο περιθώριο της ενοριακής ζωής, στην οποία δε συμμετέχουν παρά μόνο σε γάμους, σε κηδείες και σε πανηγύρια, ιδίως αν αυτά συνοδεύονται από φαγητό και διασκέδαση. Όμως από ζωή χριστιανική, ούτε κατά διάνοια. Αυτός είναι ο έμπρακτος άθεος χριστιανισμός.

Μια ιδιότυπη έκφραση άθεου χριστιανισμού είναι και εκείνη των κεριών, δηλ. όταν η σχέση με τον Θεό περιορίζεται σε ένα κεράκι, κάθε τόσο, με το αντίτιμο, βέβαια. Αυτοί οι βαφτισμένοι περιορίζουν τη θρησκευτικότητά τους σε κάτι πολύ φτηνό, όσο κοστίζει ένα κεράκι στην είσοδο του ναού. Αυτό θεωρείται από πολλούς ως ένδειξη πίστης. Αλλιώς θα το άναβαν; Όντως, υπάρχουν πολλοί οι οποίοι χρησιμοποιούν και το κεράκι στις λατρευτικές τους εκδηλώσεις. Κάποιοι άλλοι το ανάβουν για να βοηθήσουν οικονομικά το ναό. Υπάρχουν, όμως και εκείνοι των οποίων η «πίστη» αρχίζει και εξαντλείται στο κεράκι. Το χρησιμοποιούν για να εξαγοράσουν (πολύ φτηνά…) την προστασία του Θεού, της Παναγίας ή κάποιου αγίου. Κάποιες φορές, όταν τα πράγματα είναι πιο δύσκολα, τάζουν όχι απλώς ένα κεράκι, αλλά μια λαμπάδα στο μπόι τους! Η σχέση τους με τον Θεό έχει μια εμπορική μορφή, σαν ο Θεός   να έχει ανάγκη από αναμμένα κεριά για να βλέπει: σου δίνω για να μου δώσεις. Η μορφή αυτής της θρησκευτικότητας είναι ειδωλολατρική και δεν έχει καμιά σχέση με τη χριστιανική πίστη. Αγνοείται ο Θεός ως Πατέρας και αντιμετωπίζεται ως «εκ μηχανής θεός» για να διορθώσει ό,τι ο άνθρωπος δεν καταφέρνει με τις δικές του τις δυνάμεις. Αλλιώς δεν θα προσέτρεχε σ’ Εκείνον… Και αυτή η θρησκευτικότητα πλησιάζει την αθεΐα, επειδή βλέπει τον Θεό ως «ανώτερη δύναμη» απρόσωπη και ακαθόριστη.

Από την άλλη πλευρά, έχουμε και ένα χριστιανισμό «εν σπέρματι», τύπος του οποίου είναι η περίπτωση της Χαναναίας γυναίκας του Ευαγγελίου. Αν και ειδωλολάτρισσα «στα χαρτιά», πίστευε στον Ιησού ως Μεσσία, ως «υιό του Δαβίδ», από τον οποίο περίμενε έλεος και σωτηρία. Ήξερε ότι ανήκε στη μερίδα εκείνη των ανθρώπων, που οι Ιουδαίοι χαρακτήριζαν ως «σκυλιά». Όμως, μέσα της πίστευε βαθιά ότι ο Ιησούς είναι ο μοναδικός σωτήρας, που μπορούσε να ελευθερώσει την κόρη της από τα δαιμόνια. Η πίστη της ήταν αυθεντική και  ειλικρινής και για τούτο ο Χριστός την επιβράβευσε: «Γυναίκα, μεγάλη είναι η πίστη σου! Ας σου γίνει όπως επιθυμείς» (Μτ 15,28).

Η κατάσταση αυτή του έμπρακτου άθεου χριστιανισμού «σηκώνει» και άλλη ανάλυση. Πάντως, ο άθεος χριστιανισμός είναι πλέον μια πραγματικότητα του σπιτιού μας, την οποία πολλοί βολεύονται να την αγνοούν ή να τη σπρώχνουν στο «πίσω μέρος του μυαλού τους». Ορισμένοι, πάλι, θεωρούν ως λύση την επιστροφή στα «παλιά», λησμονώντας πως οι συνθήκες έχουν ριζικά αλλάξει τις τελευταίες δεκαετίες. Ούτε το ένα ούτε το άλλο σώζει και ζωοποιεί, αλλά μόνος ο Χριστός, σταυρωμένος και αναστημένος, τον οποίο συνεχώς και αδιαλείπτως κηρύττει η Εκκλησία. Ο πάπας Βενέδικτος XVI είπε στους νέους στην Κολωνία, αλλά και σε όλους τους ανθρώπους, ξεκινώντας από τους χριστιανούς: «Η ευτυχία που ζητάτε στη ζωή σας έχει ένα όνομα και ένα πρόσωπο: εκείνο του Ιησού της Ναζαρέτ».


Από την ιστορία της τοπικής μας Εκκλησίας

Πότε έγιναν καθολικοί οι κάτοικοι της Τήνου;

7-  Η θρησκευτική μεταρρύθμιση της βενετοκρατίας

 

Στο μεταξύ έχει αρχίσει να διαμορφώνεται μια νέα κατάσταση στον ελληνικό χώρο με την προέλαση των Τούρκων (κατάκτηση της Θεσσαλονίκης, της Πελοποννήσου, των Ιωαννίνων) και η στρατηγική θέση της Τήνου στο Αιγαίο κρίνεται, από τις αρχές της Βενετίας, ως ιδιαιτέρως σημαντική και για τούτο προστατεύσιμη. Στέλνοντας τους ρέκτορές της και τους συνδίκους της επιτόπου, πληροφορείται επακριβώς την οικονομική, κοινωνική, αμυντική, αλλά και τη θρησκευτική κατάσταση του νησιού και θέτει σε κίνηση τους κρατικούς μηχανισμούς της που θα μπορούσαν να οργανώσουν μια απαραίτητη μεταρρύθμιση στη ζωή του νησιού, προκειμένου να προσαρμοστεί στη νέα κατάσταση που διαμορφώνεται και έτσι να φανεί περισσότερο χρήσιμη στις επιδιώξεις της Γαληνότατης στην Ανατολή. Απαραίτητη προϋπόθεση, βέβαια, ήταν να μην προκαλέσουν ιδιαίτερη αναστάτωση που θα ανάγκαζε τους κατοίκους να διαμαρτυρηθούν για απεμπόληση της υπόσχεσής της του 1390 ότι θα σεβαστεί τις τοπικές «συνήθειες», δηλαδή το εθιμικό δίκαιο, καθώς και το σύστημα διακυβέρνησης και φορολόγησης των κατοίκων που ίσχυε στα χρόνια των Ghisi. Η απόφαση για μεταρρύθμιση πρέπει να λήφθηκε προς το τέλος της 3ης δεκαετίας του 15ου αιώνα. Μας το επιβεβαιώνει μια πλημμυρίδα εγγράφων που ακολούθησαν και χρονολογούνται αμέσως μετά το 1440 και αγκαλιάζουν μια-δυο δεκαετίες. Η σκέψη, όμως, προϋπήρχε στα μέλη της Γερουσίας ήδη από τις 20 Μαρτίου 1402 και για τούτο είχε αποφασιστεί η αποστολή επιτόπου των «Συνδίκων της Ρωμανίας».

Οι «Σύνδικοι της Ρωμανίας» έπρεπε να διερευνήσουν και το θρησκευτικό θέμα και να παρουσιάσουν μια σειρά από προτάσεις και μέτρα προς εφαρμογή. Τα έγγραφα του 1404 και 1406 (βλ. το Παράρτημα των εγγράφων αρ.1) κάνουν μνεία σ’ αυτή την επίσκεψη, δίνοντας, μάλιστα και τα ονόματα εκείνων που εξέτασαν τη θρησκευτική κατάσταση, πέρα από τους άλλους τομείς της ζωής του νησιού και, φαίνεται, πως κρίθηκε αναγκαία και μια θρησκευτική μεταρρύθμιση, κοντά στις άλλες πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις που υλοποιούνταν με μια σχετική ταχύτητα, προκειμένου να προσαρμοστεί η Τήνος και η κοινωνία της στις νέες καταστάσεις που διαμορφώνονταν στο Αιγαίο και έτσι να ανταποκρίνεται καλύτερα στις στρατηγικές ανάγκες της Δημοκρατίας.

Πράγματι, η Βενετία δεν φάνηκε αδιάφορη ούτε για το εκκλησιαστικό θέμα. Μια σειρά αποφάσεων της Γερουσίας για εκκλησιαστικά θέματα και καθολικούς ιερωμένους στις ανατολικές της κτήσεις φανερώνουν τη θέλησή της κεντρικής εξουσίας να βοηθήσει στην περαιτέρω εδραίωση της καθολικής Εκκλησίας στην Κρήτη, στα Επτάνησα και αλλού και, βέβαια, στην Τήνο. Μέχρι τώρα το θέμα αυτό, δηλαδή της εκκλησιαστικής πολιτικής της Βενετίας στην Τήνο, δεν είχε ερευνηθεί παρά μόνο επιφανειακά, κυρίως λόγω έλλειψης συγκεκριμένων αρχειακών μαρτυριών. Η πραγματιστική πολιτική της Βενετίας την άφηνε ελεύθερη να θεσπίζει γενικούς κανόνες θρησκευτικής πολιτικής στις ανατολικές της κτήσεις, αλλά και να εξετάζει την κάθε περίπτωση ξεχωριστά και να θέτει σε εφαρμογή μέτρα που, ενδεχομένως, δεν εφάρμοζε αλλού. Ως χαρακτηριστική περίπτωση αναφέρω εκείνη της εκλογής των κατά τόπους ορθόδοξων πρωτοπαπάδων, για την οποία δεν ίσχυε ένας γενικός κανόνας που να εφαρμοζόταν αδιάκριτα παντού στις ανατολικές κτήσεις, αλλά ο κάθε τόπος ακολουθούσε τη δική του παράδοση (Κρήτη, Επτάνησα, Τήνος, κτήσεις Πελοποννήσου). Το ίδιο ίσχυε για την παρουσία ή την ονομασία ορθόδοξων επισκόπων στις κτήσεις της, το ίδιο αργότερα και για την εφαρμογή του Γρηγοριανού ημερολογίου. Αλλά για να γίνει εφικτή μια θρησκευτική μεταρρύθμιση, έπρεπε πρώτα να υπάρξουν ορισμένες βασικές προϋποθέσεις, πρώτη ανάμεσα στις οποίες ήταν η συνεχής και αδιάλειπτη παρουσία του επιχωρίου επισκόπου, που απουσίαζε σχεδόν επί μονίμου βάσεως σε κάποια πόλη της Βόρειας Ιταλίας, όπως θα δούμε στη συνέχεια.

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά για να έχουμε μια πληρέστερη εικόνα για τη θρησκευτική κατάσταση του νησιού κατά τις πρώτες δεκαετίες του 15ου αιώνα.

Πόσοι ήταν οι κάτοικοι του νησιού και πόσοι απ’ αυτούς ανήκαν στην καθολική Εκκλησία; Μέχρι την τρίτη δεκαετία του 15ου αιώνα ο αριθμός των καθολικών της Τήνου πρέπει να ήταν ιδιαίτερα μικρός, λαβαίνοντας υπόψη μας πως και ο συνολικός πληθυσμός του νησιού ήταν ελάχιστος (4-5000 ψυχές). Πράγματι, στις αρχές του αιώνα ο αριθμός των κατοίκων πρέπει να είχε ελαττωθεί, είτε εξαιτίας εθελούσιας αναχώρησης, που πολύ πιθανόν να οφειλόταν στην πολιτική αστάθεια που ακολούθησε τον θάνατο του τελευταίου Ghisi, είτε εξαιτίας της αναγκαστικής μεταφοράς πληθυσμού στην Αστυπάλαια που επιχείρησε ο Ζαννάκης Quirini. Εξαιτίας αυτής της μείωσης του πληθυσμού ελαττώθηκε και ο αριθμός των καθολικών. Η ελάττωσή τους οφειλόταν και σε ένα επιπλέον λόγο, επειδή πολλοί απ’ αυτούς ζούσαν ως ορθόδοξοι (alla grechesca). Ποιοι ήταν αυτοί οι Λατίνοι που ζούσαν ως ορθόδοξοι; Δυο ομάδες κατοίκων-φεουδαρχών θα μπορούσαν να ήταν αυτοί. Εκείνοι που ήταν ορθόδοξοι στο παρελθόν και είχαν προσχωρήσει στην καθολική Εκκλησία πριν το έτος 1390 προκειμένου να πάρουν φέουδα, καθώς και εκείνοι οι Λατίνοι οι οποίοι προσχώρησαν στην ορθόδοξη Εκκλησία από προσηλυτισμό (persone cosi mal uoltade et ingannade) και επειδή δεν έφτανε ο κλήρος της τοπικής λατινικής Εκκλησίας να ικανοποιήσει τις πνευματικές τους ανάγκες, όπως συνέβαινε και σε γειτονικά νησιά.

Οι βενετικές αρχές της Χαλκίδας, όταν έλαβαν αυτές τις πληροφορίες από τους «Συνδίκους» πήραν την απόφαση να αντιδράσουν δυναμικά και να απειλήσουν όλους εκείνους που είχαν προσχωρήσει στην ορθόδοξη Εκκλησία να επιστρέψουν στη λατινική κοινότητα, επί ποινή αφαίρεσης των φέουδων και των προνομίων που τους είχαν χορηγηθεί από την κρατική εξουσία. Η διαταγή αυτή, αν και δεν μας παρέχει πολλές λεπτομέρειες, φανερώνει: α) πως οι καθολικοί δεν ήταν ακόμα οργανωμένοι σε ενορίες, αλλά μάλλον διάσπαρτοι, β) πως ανήκαν στην τάξη των φεουδαρχών και των προνομιούχων, άρα ήταν ιδιαίτερα λίγοι και γ) πως δεν υπήρχε ένας αυτόχθων λατινικός κλήρος που να μπορούσε να αντιμετωπίσει με θρησκευτικές μεθόδους ένα τέτοιο πρόβλημα και για τούτο έπρεπε να λάβει μέτρα η πολιτική εξουσία.

 

β. Ο κλήρος της λατινικής Εκκλησίας: επίσκοποι και ιερείς

Όντως, οι συνθήκες που επικρατούσαν θα πρέπει να καθιστούσαν ιδιαίτερα δύσκολη έως αδύνατη την πραγματοποίηση της επιθυμίας ενός Τηνιακού Λατίνου να ιερωθεί. Οι λιγοστοί Λατίνοι ιερωμένοι που ζούσαν επιτόπου, μόνιμα ή περιστασιακά, θα πρέπει να ήταν ξένοι και περαστικοί και δε μπορούσαν να απασχοληθούν σταθερά με τέτοιου είδους προβλήματα. Η έλλειψη κλήρου ήταν τόσο δραματική στην Τήνο, ώστε ο επίσκοπος Antonius de Tibure (η καταγωγή του ήταν από το Tivoli της περιοχής της Ρώμης, αλλά ανήκε στο μοναχικό τάγμα των Φραγκισκανών Μινοριτών) αναγκάστηκε στις 5 Οκτωβρίου 1426 να ζητήσει από τον πάπα να επιτρέψει την εγκατάσταση δυο μοναχών στην Τήνο, ως βοηθών του, επειδή ιερείς του εφημεριακού κλήρου από περιοχές της Ευρώπης αρνούνταν να εγκατασταθούν σε ένα τόπο που βρισκόταν σε μια τόσο επικίνδυνη περιοχή και έτσι δεν υπήρχε πλέον κανένας για να κηρύξει τον θείο λόγο.

 

 

π. Μάρκος Φώσκολος  (Συνεχίζεται -7)


home

main

The climate of the island is very healthy. This is because the blowing of the northern winds prevents the development of germs. It is reported that some people that were sick and visited the island were healed without medicine.
Tinos is basically an island with religious and worshipping tourists. The finding of the icon, the erection of the temple, the improvement of the transportation had a great impact to the social and economic evolution of the island. The fact that it attracted tourism developed the city of Tinos, in contrast with the villages. Nevertheless it helped to reduce migration and kept the residents of the island on their land. From 1940 to 1981 approximately 32% of the population immigrated. In 1940 the town of Tinos concentrated 25% of the population.
Today urbanism has taken over and 75% of the population in concentrated in the town of Tinos. Today approximately 40 villages are inhabited. Their establishing history goes back to the middle ages and the Byzantine years. There are also many settlements, which are basically younger and were developed near the sea.
 The fact that many tourist centers were developed at many locations, the creation of greenhouses, n location canning of various vegetables, the systematic and advanced utilization of marble, played a major role in the keeping of the population on the island and especially at the villages. These developments have increased the occupation in various parts of the island having as a result to fight back of immigration.
The mixed religious population of Tinos, gives the island a special folklore character. A Tinian dialect is noticed, with the extraction of the vowels, the alteration of consonants and names of persons that have a western influence.
 At Tinos we come across two Christian dogmas that harmoniously coexist. The Temple of Evangelistria is a very important demotic worshipping area for the Orthodox and people from all over Greece assemble throughout the whole year to worship here. However at the same time Tinos is a very important center for the Catholics, basically for the Greek Catholics. All you need to do is to take a look around at all the churches in order to substantiate that you are at a religious center. When Panagia/ the Virgin Mary is celebrated, worshippers from all over the world swarm the island. Tinos belongs to the Cyclades and is the third in size island of this complex. Its area is 194 square kilometers. The total length of its coastline is estimated to approx 114 kilometers. It is situated south east of Andros and north west of Mykonos. It highest mountain is named Tsiknias and is 725 meters high. According to mythology Aelos, the god of the winds lived at the channel of Tsiknias. This explains the fact that the area is veAt Tinos irrespective of being Catholic or Orthodox, all the people have a deep love for the Virgin Mary. The Orthodox celebrates Panagia (Virgin Mary) on the 25th of March and on the 15th of August and the Catholics on the 1st Sunday of May and also on the 15th of August. The residents of Tinos are very hospitable and they open heartedly offer food and board to the worshippers during the festivities. The Tinians in order to sustain the ground from suffering intense deterioration, have created on the sides of the mountains the so called pezoules, which are small fields with a resistance made of rocks in order for the ground not to get corroded and are used to cultivate their products. The reduction of the agricultural population slowly left some of these areas uncultivated. Today cereals, citrus fruit, fruits and also oil, wine and raki are cultivated. The products are consumed basically within internal market but some are also exported. Another beneficial product of Tinos, is its honey. In the past they also had silk growing.