Οι γιορτές του Βρυσιού

Όπως είπαμε και σε προηγούμενα κεφάλαια, οι ενορίτες του Ταραμπάδου αποφάσισαν, μιας εξαρχής, να γιορτάζουν το μικρό εξωκκλήσι του Βρυσιού τον 15αύγουστο, στη γιορτή της Κοίμησης και Μετάστασης της Παναγίας στους Ουρανούς. Από τότε, μέχρι σήμερα, χωρίς καμιά εξαίρεση, κάθε χρόνο πραγματοποιείται το ετήσιο πανηγύρι στο Βρυσί, με συγκέντρωση ευλαβών από κάθε χωριό της Τήνου, αλλά κι από άλλα μέρη της Ελλάδας.

Αποβραδύς μεταφέρεται στο Βρυσί η Εικόνα της Παναγίας που φυλάγεται όλο τον υπόλοιπο χρόνο στον ενοριακό ναό του Ταραμπάδου. Στο Βρυσί κρατείται το αντίγραφο της Εικόνας που είχε στείλει η οικογένεια de Summerer, όπως είχαμε γράψει παραπάνω. Ακολουθεί ο εσπερινός της Παναγίας, ενώ πολλοί πιστοί διανυκτερεύουν στους χώρους του Προσκυνητηρίου. Μερικοί, ιδιαίτερα οι «ταμένοι» ξενυχτούν προσευχόμενοι μέσα στην εκκλησιά της Παναγίας.

Από πολύ νωρίς το πρωί αρχίζουν να καταφτάνουν οι προσκυνητές από κάθε χωριό της Τήνου, με κάθε είδους μεταφορικού μέσου ....
Οι διάφοροι ιερείς, από Τήνο, Σύρα, Αθήνα τελούν πολλές Λειτουργίες για εξυπηρέτηση εκείνων των πιστών που θέλουν να φύγουν νωρίς. Άλλοι πάλι ιερείς περνούν ώρες πολλές μέσα στα εξομολογητήρια, για να εξυπηρετήσουν τους πιστούς και στο Μυστήριο της Μετάνοιας. Κατά τις 10.30’π.μ. τελείται η επίσημη αρχιερατική Θ. Λειτουργία, με τη συμμετοχή όλου του τοπικού κλήρου κι άλλων φιλοξενουμένων ιερέων από άλλες εκκλησιαστικές επαρχίες στην οποία λαβαίνουν μέρος οι περισσότεροι προσκυνητές.

Μετά την αρχιερατική Θ. Λειτουργία ακολουθεί γεύμα κάτω από το δασύλιο του Προσκυνητηρίου, μέσα σε μια γιορτινή ατμόσφαιρα χαράς.

Η δεύτερη μεγάλη γιορτή που γίνεται στο Βρυσί, γίνεται την πρώτη Κυριακή του Μάη. Από μερικά χρόνια (από τότε που εφαρμόστηκε το μέτρο της εκ περιτροπής κυκλοφορίας των αυτοκινήτων) η γιορτή αυτή τελείται κάθε Πρωτομαγιά (μέρα ελεύθερης κυκλοφορίας).

Το πανηγύρι του Βρυσιού, το Μάη, άρχισε ως εξής:
Το 1912 ήταν να πάνε στρατιώτες τέσσερα παλληκάρια απ’ τον Ταραμπάδο: ο Μιχαήλ Φώσκολος ο «Γιαννούλης», ο Μάρκος Ρήγος ο «Στόκος», ο Ρόκκος Δελλατόλας ο «Γιαννιός» κι ο Αντώνης ο Καλούμενος ο «Κολέας». Ήταν να παρουσιαστούν τον Οκτώβρη. Στο μεταξύ όμως κηρύχτηκε ο Α΄παγκόσμιος πόλεμος κι ήρθε διαταγή να περιμένουν οι κληρωτοί και να καταταχτούν οι έφεδροι.

Στον Ταραμπάδο ζούσε τότε η καλόγρια Σόρα Μαρία Ρεμούνδου. Πήρε μαζί της τότε, όλες τις γυναίκες του χωριού και ξεκίνησαν για το Βρυσί για ν’ ανάψουν τα καντήλια και να προσευχηθούν. Οι γυναίκες όμως του Κάμπου παραπονέθηκαν γιατί δεν τις κάλεσαν και κείνες, κι η καλογριά της καθησύχασε λέγοντάς τους πως γρήγορα θα ξαναπήγαιναν.

Το 1913 εφημέριος στον Ταραμπάδο ήταν ο Δον Αντώνιος Ρήγος. Ο πόλεμος είχε φουντώσει για καλά κι έτσι όταν έπεσαν τα Γιάννενα, ο Δον Αντώνιος κάλεσε τους ενορίτες του να πάνε στο Βρυσί, προσκύνημα. Κανόνισαν να πάνε την Πέμπτη του Πάσχα. Οι κληρωτοί του Ταραμπάδου που περίμεναν ακόμα, επειδή ήταν Πάσχα, είπαν να πάρουν μαζί τους και τα τρουμπόνια για να διασκεδάσουν. Πήραν μαζί τους 9 οκάδες μπαρούτι κι έδωσαν 1,50 δρχ. στον εφημέριο για να τους κάμει την πασχαλινή Λειτουργία. Τότε το μεροκάματο ήταν 2 δρχ ....

Την ώρα της Λειτουργίας ο τόπος τράνταξε απ’ τις τρουμπονιές που συνεχίστηκαν και την ώρα του φαγητού, με συμμετοχή και του εφημερίου. Ο ενθουσιασμός τούς έκαμε να συμφωνήσουν να ξαναπάνε στο Βρυσί την Πρωτομαγιά, με τα πόδια λιτανεία, μεταφέρνοντας την Εικόνα της Παναγίας για τα στρατευμένα παιδιά που πολεμούσαν στο μέτωπο. Ήταν Απρίλης .... Πριν όμως κλείσει ο μήνας ήρθε διαταγή, οι κληρωτοί πήγαν στη Σύρα κι ορκίστηκαν, από κει πήγαν με πολεμικό στον Πειραιά κι από κει τους πήγαν στη Μακεδονία.

Στα άλλα χωριά είχε διαδοθεί πως την Πρωτομαγιά θα γίνονταν λιτανεία από τον Ταραμπάδο προς το Βρυσί, με την Εικόνα της Παναγιάς, για μια Λειτουργία για τα στρατευμένα παιδιά. Πολύς κόσμος μαζεύτηκε στον Ταραμπάδο, πρωί- πρωί κι άρχισε η Λιτανεία που ακολούθησε τον παλιό δρόμο, αφού δεν υπήρχε αμαξωτός. Ήταν 1 του Μάη 1913.

Από τότε κάθε χρόνο, όποια μέρα κι αν έπεφτε, γίνονταν η Λιτανεία της Εικόνας της Παναγίας στο Βρυσί και δημιουργήθηκε ο θεσμός. Αργότερα μετατοπίστηκε στην πρώτη Κυριακή του Μάη, επειδή η Πρωτομαγιά έπεφτε συνήθως καθημερινή. Αυτό κράτησε μέχρι τα τελευταία χρόνια. Η διάνοιξη του αμαξωτού δρόμου προς την Καρδιανή, το 1949, βοήθησε πολύ τους πεζοπορούντες προσκυνητές.

Το 1967, ο Σεβ/τατος κ.κ. Ιωάννης Περρής, μετά από μερικά αυτοκινητιστικά δυστυχήματα που είχαν σημειωθεί στην Τήνο εκείνη την εποχή, σκέφτηκε να γίνεται στο Βρυσί με την ευκαιρία της μαγιάτικης λιτανείας, μια ειδική ευλογία των κάθε είδους τροχοφόρων και των οδηγών τους κι έτσι να μπαίνουν κάτω από τη σκέπη της Μητέρας των του Ουρανού. Από τότε, κάθε χρόνο, γίνεται αυτός ο αγιασμός κι ο αριθμός τροχοφόρων και οδηγών, πολλαπλασιάζεται χρόνο με το χρόνο.

Έτσι, μέχρι σήμερα, η λιτανεία κι η Θ. Λειτουργία στο Βρυσί, γίνονται όπως γίνονταν και πρώτα.

****

Σ’ όλα τα θεομητορικά προσκυνητήρια του κόσμου, οι πιστοί συντρέχουν για να ευχαριστήσουν την Παναγία για κάποια χάρη που έλαβαν ή για να ζητήσουν την υγεία ψυχής και σώματος. Για όλους αυτούς τους λόγους, οι πρώτοι που συναντιώνται σε τέτοια μέρη είναι οι άρρωστοι, οι πονεμένοι, οι φτωχοί που εναποθέτουν την ελπίδα τους όχι σε ανθρώπους ή σε υλικά αγαθά, αλλά στο Χριστό και στη Μητέρα Του.

Παρακινούμενος ο αρχιεπίσκοπος Σεβ. κ.κ. Ιωάννης Περρής απ’ αυτή την εικόνα, θέλησε να θεσπίσει μια μέρα μέσα στο χρόνο για να μεταφέρονται στο Βρυσί, κάτω από τη σκέπη της Παναγίας, όσοι άρρωστοι ή ανάπηροι θα μπορούσαν να μεταφερθούν εκεί και να παρακαλέσουν όλοι μαζί για τις ανάγκες της Εκκλησίας και του κόσμου αλλά και για τις δικές τους ανάγκες, σαν υποφέροντα μέλη του Σώματος του Κυρίου.

Διαλέχτηκε γι’ αυτό το λόγο, σαν μέρα των αρρώστων, η 22 Αυγούστου κάθε χρόνου, δηλ. πάνω στις οκτώ του 15αύγουστου, μέρα που γιορτάζεται η Παναγία Βασίλισσα του κόσμου.

Έτσι, από μερικά χρόνια, στις 22 Αυγούστου προστρέχουν στα πόδια της Παναγίας κάθε είδους άρρωστοι που υπάρχουν στην Τήνο, βοηθούμενοι από τους συγγενείς τους κι έτσι ξεχνιέται ο πόνος από το μητρικό χαμόγελο της Παναγίας κι αισθάνονται οι άρρωστοί μας και πάλι ενσωματωμένοι στην ανθρώπινη κοινωνία, επειδή γνωρίζουν πως στο σώμα τους «φέρνουν τις πληγές του Χριστού».

****

Ένα πραγματικά σημαντικό γεγονός μέσα στη ζωή των Καθολικών της Τήνου, είναι όταν γίνει η λιτανεία της Εικόνας της Παναγίας του Βρυσιού απ’ όλα τα χωριά, με την ευκαιρία κάποιου συμβάντος. Η πρώτη φορά που έγινε μια τέτοια λιτανεία, ήταν στα 1950, που ήταν Άγιο Έτος κατά τη διάρκεια του οποίου όλος ο κόσμος προσευχήθηκε για την παγκόσμια ειρήνη. Μόλις είχε τελειώσει το ολοκαύτωμα του Β΄παγκόσμιου πολέμου...

Την απόφαση για τη Λιτανεία την έλαβε ο αρχιεπίσκοπος Νάξου- Τήνου Ιωάννης Φιλιππούσης, που όρισε και την επιτροπή για να φροντίσει κάθε σχετικό πρόβλημα. Η επιτροπή απαρτίζονταν από τους Δον Μάρκο Σάββαρη, Δ. Αντ. Αρμακόλλα και π. Δομ. Βουτσίνο.

Η Λιτανεία ξεκίνησε την πρώτη Κυριακή του Μάη, 7 του μήνα απ’ τον Ταραμπάδο για το Βρυσί όπου ο Κανονικός Δ. Ματθαίος Φιλιππούσης τέλεσε την επίσημη Θ. Λειτουργία, ενώ χοροστατούσε ο αρχιεπίσκοπος μ’ όλο τον κλήρο του νησιού. Το απόγευμα, κατά τις 4, ξεκίνησε η Λιτανεία για τα Κελλιά (Καλλονή), όπου έφτασε μετά από 2 ώρες κοπιαστικής πορείας. Στην είσοδο του χωριού περίμεναν και την υποδέχτηκαν την Εικόνα όλοι οι κάτοικοι των γειτονικών χωριών μ’ επικεφαλής τον εφημέριο Δον Θωμά Αρμάο, κάτω από μια μεγαλειώδη αψίδα. Με προσευχές, ύμνους, κωδωνοκρουσίες και τρουμπονιές, με λάβαρα και παντιέρες η Εικόνα συνοδεύτηκε στον ενοριακό ναό του Αγ. Ζαχαρία όπου τελέστηκε επίσημος αρχιερατικός εσπερινός. Στο χωριό αυτό έμεινε η Εικόνα μέχρι τις 11 του μηνός, οπότε και συνοδεύτηκε μέχρι την Κώμη, όπου και παραδόθηκε στους κατοίκους και στον εφημέριο Κανονικό Δ. Ματθ. Φιλιππούση.

Μετά από παραμονή 3 ημερών, στις 14 του Μάη αναχώρησε και πάλι η Εικόνα για το χωριό Αγάπη, όπου έμεινε μέχρι της 18 του Μάη, γιορτή της Ανάληψης. Από κει ακολουθήθηκε η εξής πορεία: Σκαλάδος, Κουμάρος, Στενή μέσω Κέχρου (21 Μάη), Μουσουλού (Μυρσίνη) όπου παρέμεινε η Εικόνα από τις 21 μέχρι τις 23 του Μάη. Στη Μουσουλού τελέστηκε επίσημη 40ωρη προσκύνηση του Αγιωτάτου Μυστηρίου. Από τη Μουσουλού μεταφέρθηκε, μέσω Φαλατάδου όπου οι ορθόδοξοι κάτοικοι υποδέχτηκαν με ζωντανή χαρά κι ενθουσιασμό την Εικόνα της Θεομήτορος ψέλνοντας ωραιότατους βυζαντινούς ύμνους κάτω από την καθοδήγηση του αείμνηστου Δον Μ. Σάββαρη (Τη υπερμάχω, Την ωραιότητα, Πάντων Θλιβομένων η χαρά κ.ά.), η Εικόνα έφτασε στο Εξώμπουργο κι από κει στο Μοναστήρι των Ουρσουλινών, όπου έμεινε μια νύχτα. Την άλλη μέρα μεταφέρθηκε στην εκκλησία των Πατέρων όπου έγινε επίσημος εσπερινός. Μετά την τελετή μεταφέρθηκε η Εικόνα στο Μητροπολιτικό ναό της Ξυνάρας, όπου έμεινε μέχρι τις 30 του Μάη. Το απόγευμα αυτής της μέρας μεταφέρθηκε η Εικόνα, με λιτανεία στον ενοριακό ναό του Κάμπου, απ’ όπου την άλλη μέρα μεταφέρθηκε στον ενοριακό ναό του Ταραμπάδου.

Έτσι έκλεισε η πρώτη αυτή ιστορική περιοδεία της Εικόνας της Παναγίας του Βρυσιού, στα χωριά του νησιού. Οι θαυμάσιες εκδηλώσεις αγάπης και πίστεως των ενοριτών του ενός χωριού προσπαθούσαν να ξεπεράσουν τις ανάλογες εκδηλώσεις των προηγούμενων χωριών. Η πίστη κι η ευλάβεια των τηνιακών προς την Παναγία ήταν φανερές και χωρίς ίχνος προσποίησης ή φολκλορικού χαρακτήρα. Παραμένει τεκμήριο όλων αυτών η ανταπόκριση που έστειλε σχετικά ο αείμνηστος Δ. Μ. Σάββαρης στην εφ. «Καθολική», της 23 Ιουνίου 1950 (αρ.φ. 748, σ.2).

Ανάλογες μαρτυρίες κι εκδηλώσεις πίστης κι αγάπης έδειξαν οι Καθολικοί της Τήνου τον Σεπτέμβρη- Οκτώβρη 1974, όταν, με ευκαιρία του Αγίου Έτους, η Εικόνα της Παναγίας ξαναπέρασε απ’ όλα σχεδόν τα χωριά της Τήνου (βλ. «Τηνιακά Μηνύματα», αρ. φφ. 29-30).

****

Στο θεομητορικό Προσκυνητήριο του Βρυσιού, εκτός από τις παραπάνω εκδηλώσεις που γίνονται κάθε χρόνο, γίνονται κι άλλων μορφών εκδηλώσεις σε σποραδικές περιπτώσεις. Το Βρυσί έγινε, πια, κέντρο συγκεντρώσεως των καθολικών της Τήνου: κέντρο πνευματικό και προσευχής κι έχει προβλεφτεί να γίνει και μορφωτικό με πολλών ειδών άλλων εκδηλώσεων.

Πράγματι στο Βρυσί έχουν διοργανωθεί μέρες γιορτής κια περισυλλογής για παιδιά, για νέους και για ολόκληρη την καθολική Κοινότητα του νησιού. Τελούνται ακολουθίες, μελέτες, συζητήσεις πάνω σε φλέγονται προβλήματα που προβληματίζουν ολόκληρη την Εκκλησία μας, όπως είναι π.χ. το πρόβλημα των Κλήσεων. Εκεί συντρέχουν οι ιερείς του νησιού για πνευματική περισυλλογή και μελέτη. Εκεί συντρέχουν κι οι πιστοί για να προσευχηθούν για κάποιο θέμα, όπως έγινε πρόσφατα, όταν συγκεντρώθηκαν όλοι μαζί για να προσευχηθούν για την υγεία του Αγίου Πατέρα του Πάπα Ιωάννη-Παύλου Β΄, μετά την απόπειρα δολοφονίας του. Το πληροφοριακό Δελτίο των ενοριών μας, τα «Τηνιακά Μηνύματα», μαρτυρούν συνεχώς γι’ αυτό. Όταν, μάλιστα, στα 1980 έγιναν τα εγκαίνια του όμορφου νέου ξενώνα του Βρυσιού, δόθηκε η ευκαιρία στη μεγάλη του αίθουσα να γίνει μια έκθεση με εικόνες και φωτογραφίες από πολλά θεομητορικά προσκυνήματα όλου του κόσμου, κοντά σε μια έκθεση με θρησκευτικά και μορφωτικά βιβλία. Στο άμεσο μέλλον, προετοιμάζονται να γίνουν κι άλλες παρόμοιες εκθέσεις που να αφορούν την ιστορία της καθολικής Τήνου.

Με λίγα λόγια, το Βρυσί τείνει να εξελιχθεί σε κέντρο των καθολικών ενοριών όλου του νησιού, όπου να εξυπηρετούνται οι κάθε είδους πνευματικές ανάγκες των πιστών, μέσα σ’ ένα όμορφο ευχάριστο και πολιτισμένο περιβάλλον. Για το λόγο αυτό, το Βρυσί έχει ανάγκη από την αγάπη και τη συμπαράσταση, ηθική και υλική, όχι μονάχα των υπευθύνων, αλλά όλων μας, γιατί ό,τι γίνεται εκεί γίνεται για το καλό και την πρόοδο όλων μας.